Autoklawy klasy B
Autoklawy klasy S
Autoklawy klasy N

Najpopularniejsza klasa autoklawów medycznych, nadająca się do sterylizacji każdego rodzaju wsadu nieopakowanego i opakowanego w pakiety papierowo foliowe. Atrybutem autoklawów klasy B jest potrójna próżnia frakcjonowana.

Autoklawy przeznaczone do sterylizacji produktów określonych przez wytwórcę, w tym produktów litych, nieopakowanych. Mogą mieć zdefiniowany jeden program ponad standard klasy N, np. suszenie wsadu po jego sterylizacji.

Najniższa klasa sterylizatorów parowych, mylnie nazywanych często autoklawami kosmetycznymi. Nie posiadają pompy próżniowej. Nadają się do sterylizacji produktów litych, nieopakowanych.

Autoklawy medyczne, z których korzystamy w gabinetach stomatologicznych, salonach kosmetycznych, czy klinikach weterynaryjnych, to w zasadzie małe sterylizatory parowe klasy B, odpowiadające technicznie normie EN 13060. 
Muszą zatem spełniać szereg kryteriów, które narzuca ta norma na producenta autoklawu.
1. Powinna być zapewniona możliwość zamknięcia drzwi bez ich zablokowania, aby można je było ponownie otworzyć i zamknąć przed rozpoczęciem cyklu sterylizacji. Po rozpoczęciu cyklu sterylizacyjnego drzwi powinny być zablokowane, aż do zakończenia cyklu. W wyjątkowej sytuacji (brak prądu, awaria, ręczne przerwanie cyklu) użytkownik ma mieć możliwość ich awaryjnego otwarcia.
2. System wpuszczania powietrza do komory autoklawu, w celu przywrócenia w niej ciśnienia atmosferycznego z poziomu próżni w fazie suszenia, powinien być zabezpieczony filtrem bakteriologicznym. 
3. Autoklaw medyczny musi być wyposażony w następujące przyrządy:
a) czujnik wskazujący temperaturę wewnątrz komory sterylizacyjnej
b) czujnik wskazujący ciśnienie wewnątrz komory sterylizacyjnej
c)  system rejestrujący proces sterylizacyjny, z możliwością jego archiwizacji (drukarka termiczna, port USB, karta SD)
d)  system automatycznego sterowania pracą autoklawu. System ten powinien mieć zaprogramowane parametry dla poszczególnych cykli sterylizacji
e) system bezpieczeństwa umożliwiający awaryjne przerwanie cyklu przez użytkownika, bez ryzyka spowodowania zagrożenia. Awaryjne przerwanie cyklu powinno być odnotowane przez system rejestrujący proces sterylizacyjny jako nieprawidłowość
f) system wskazywania nieprawidłowości, informujący użytkownika o wszelkich odstępstwach od określonych parametrów procesu sterylizacyjnego i usterkach autoklawu. Każda nieprawidłowość powinna być odnotowana przez system rejestrujący proces sterylizacyjny
g) zawór bezpieczeństwa działający zarówno na ciśnienie, jak i parę wodną. Wraz z zaworem bezpieczeństwa powinien być dostarczony stosowny certyfikat poświadczający te działania.
 
Autoklaw to nie tylko urządzenie, ale i niezbędna dokumentacja, bez której nie uda się zarejestrować go w Urzędzie Dozoru Technicznego i przejść kontroli przeprowadzanej okresowo przez pracowników Stacji Sanitarno Epidemiologicznej. Każdy autoklaw bez wyjątku powinien być zaopatrzony w następujące dokumenty:
1. Instrukcję obsługi w języku polskim zawierającą:
a) parametry techniczne autoklawu 
b) informacje dotyczące instalacji autoklawu w miejscu pracy
c) opis obsługi autoklawu
d) sposoby postępowania w razie awarii
e) zasady bezpieczeństwa pracy z urządzeniem
f) czynności konserwacyjne autoklawu i sposoby ich wykonania
g) kody błędów i sposoby postępowania w razie ich wystąpienia
h) wymagania dotyczące parametrów wody używanej do zasilania
i) szczegółowy opis programów sterylizacyjnych
j) opis systemów bezpieczeństwa
k) schemat elektryczny i hydrauliczny autoklawu
l) specyfikację techniczną 
ł) certyfikat CE i deklarację zgodności
m) certyfikat PED na komorę sterylizacyjną
n) rysunek techniczny komory sterylizacyjnej 
o) certyfikat na zawór bezpieczeństwa, zgodny z nastawą i numerem seryjnym znajdującym się na zaworze
2. Paszport techniczny.
Zgłoszenie autoklawu w UDT.
Każdy autoklaw medyczny jest urządzeniem ciśnieniowym i jako takie podlega pod dozór UDT. Autoklawy o pojemności komory sterylizacyjnej mniejszej niż 10 litrów, podlegają pod dozór uproszczony, zaś autoklawy o pojemności komory powyżej 10 litrów, pod dozór pełny. Obowiązek taki wynika z ROZPORZĄDZENIA MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ z dnia 9 lipca 2003 r. „w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych” – FORMY DOZORU TECHNICZNEGO I TERMINY BADAŃ TECHNICZNYCH.

Jaki autoklaw kupić?

Czy posiadanie autoklawu w gabinecie medycznym jest obowiązkowe?

Jakiej klasy autoklaw sprawdzi się w salonie kosmetycznym?

Czy lepiej zainwestować w większy model, czy zdecydować się na mniejszy?

Na co zwrócić uwagę podejmując decyzję o zakupie?
Zacznijmy od tego, że posiadanie autoklawu w gabinecie medycznym, stomatologicznym, w salonie kosmetycznym, czy w klinice weterynaryjnej nie jest obowiązkowe. Obowiązkowe jest posiadanie sterylnych narzędzi, które wykorzystywane są przy zabiegach. Kwestia tego, kto dokona ich sterylizacji nie ma znaczenia. Można więc podpisać umowę ze sterylizatornią, podobnie jak można korzystać z narzędzi jednorazowych, czy sterylizować narzędzia we własnym autoklawie. Sanepid dokonując kontroli gabinetu działa w oparciu o rozporządzenie ministra zdrowia, które nakazuje sprawdzenie sterylności narzędzi a nie fakt posiadania autoklawu.
Decydując się na zakup autoklawu warto zadać sobie kilka pytań, które pomogą odpowiedzieć na pytanie „jaki autoklaw będzie dla nas najlepszy”. Niezależnie od tego czy autoklaw kupowany jest z myślą o pracy w salonie kosmetycznym, czy też w klinice medycznej, warto zainwestować w sterylizator klasy B, gdyż tylko on zagwarantuje możliwość sterylizacji każdego rodzaju wsadu. 
Co do wielkości, to generalnie mamy trzy podstawowe grupy autoklawów nie wliczając w to sterylizatory szpitalne o pojemności komory powyżej 60 litrów. 

Autoklawy małe

W tej grupie mamy autoklawy o pojemności komory sterylizacyjnej poniżej 10 litrów. Niewątpliwą ich zaletą jest to, że zabierają mało miejsca w gabinecie i z tego powodu są doceniane przez jednoosobowe salony kosmetyczne i gabinety stomatologiczne. Nie bez znaczenia jest także uproszczona forma nadzoru ze strony UDT, jak i cena zakupu. Minusem bez wątpienia jest mała pojemność komory, która może okazać się niewystarczająca przy większej ilości wsadu. Decydując się na zakup małego autoklawu musimy odpowiedzieć sobie zatem na dwa podstawowe pytania – ile narzędzi chcemy jednorazowo sterylizować w autoklawie, oraz jak duże będą to narzędzia. O ile bowiem możemy podzielić wsad na dwie, czy trzy części i wysterylizować je w kliku procesach, o tyle nie obetniemy narzędzia, które nie zmieści się w komorze ze względu na długość lub szerokość. 

Autoklawy średniej wielkości

Zdecydowanie bardziej wielofunkcyjne i popularne, niż modele małe. Pojemność komory rzędu 18 – 23 litrów w zupełności wystarcza na potrzeby większości gabinetów medycznych, czy salonów kosmetycznych. Dużo głębsza i szersza komora pozwala sterylizować dużo większe wsady, niż w przypadku modeli małych, i co istotne – umożliwia także załadowanie niemal każdego narzędzia wykorzystywanego w tych gabinetach. Jeżeli zatem dysponujemy odpowiednią ilością miejsca na ustawienie tego autoklawu w sterylizatorni, to warto rozważyć jego zakup. Zdecydowanie jest to bowiem inwestycja, która sprawdzi się na lata.

Autoklawy duże

Autoklawy o pojemności komory sterylizacyjnej 29 – 45 litrów, to urządzenia przeznaczone dla sterylizatorni, w których sterylizuje się duże wsady oraz narzędzia o niestandardowych rozmiarach (długie, szerokie, wysokie). Modele te są kupowane zatem przez szpitale, kliniki medyczne, stomatologiczne, weterynaryjne, ginekologiczne i okulistyczne. Często współdziałają w sterylizatorni z autoklawami średniej wielkości. W zależności od tego jak dużo pakietów trafia w danym dniu do sterylizacji, technik korzysta w dużego lub średniego autoklawu. Duże autoklawy odnajdują się także w laboratoriach, branży spożywczej, farmaceutycznej a nawet w zakładach wytwarzających produkty sterylne. Szczególnie jeśli posiadają program umożliwiający sterylizację płynów i pożywek, oferowany przez autoklawy firmy Tinget GmbH. 

Rynek oferuje szeroki wybór autoklawów, przeznaczonych zarówno do małych gabinetów jak i dużych klinik. Decydując się więc na wielkość sterylizatora warto przeanalizować swoje potrzeby, gdyż mija się z celem kupowanie dużego autoklawu do sterylizacji kilku pakietów dziennie, jak również małego autoklawu, do którego nie zmieszczą się na długość nasze narzędzia. Zdecydowanie jednak doradzamy, by swą uwagę skupiać wyłącznie na autoklawach klasy B, gdyż tylko one umożliwią sterylizację każdego rodzaju wsadu. 

Na co zwrócić uwagę decydując się na zakup autoklawu? Jeżeli zdecydowaliśmy już o wielkości naszego autoklawu, powinniśmy skoncentrować się na jego marce. Na polskim rynku mamy autoklawy klasy premium, średniej i ekonomicznej. Różnią się od siebie nie tylko ceną zakupu, ale także kosztami eksploatacji i jakością wykonania. Najpopularniejsze na rynku są autoklawy klasy średniej, gdyż oferują wysoką jakość za rozsądną cenę. W tej grupie znajdziemy sterylizatory takich marek  jak Tinget, Runyes, Cominox, Euronda, Mocom, Reverberi czy W&H. Są wyprodukowane zgodnie ze standardami EN 13060, przez co spełniają wszystkie oczekiwania zarówno ze strony sanepidu, jak i ze strony Urzędu Dozoru Technicznego. Sklepy oferujące te modele dysponują opcją przeszkolenia personelu z ich obsługi, jak i wsparciem serwisowym, które jest niezbędnym czynnikiem zapewniającym autoklawom długoletnią sprawność. 

Warto zatem upewnić się kupując autoklaw, że nie zostaniemy pozostawieni po zakupie sami sobie. Kupowanie urządzeń medycznych od pośredników bez adresu niesie za sobą spore ryzyko, gdyż podmioty takie nie tylko nie zapewniają podstawowego wsparcia pozakupowego, ale często też nie dysponują elementarną wiedzą na temat obsługi sprzedawanego autoklawu. Stąd tak istotnym elementem jest nie tylko sam zakup, ale i możliwość odbycia szkolenia z obsługi autoklawu u sprzedawcy, jak i pomoc serwisowa z jego strony.